Zasada Ne Bis in Idem
Zasada ne bis in idem, uregulowana w artykule 68 Kodeksu karnego (Sr), zabrania ponownego ścigania lub karania osoby za ten sam czyn po wydaniu prawomocnego orzeczenia. Zasada ta gwarantuje pewność prawa oraz chroni przed powtarzaniem postępowań sądowych.
Obowiązuje zarówno po skazaniu, jak i uniewinnieniu. Prawomocne uniewinnienie blokuje ściganie za identyczne czyny; w przypadku skazania nie można nałożyć nowej kary za to samo przestępstwo, chyba że fakty się różnią.
Wyjątki i Zakres Stosowania
Istnieją wyjątki, takie jak w przypadku czynów ciągłych lub gdy powstają nowe kwalifikacje prawne. Sąd Najwyższy stosuje test faktów i okoliczności: identyczne fakty blokują wznowienie postępowania. Zapobiega to nadużyciom, ale pozostawia przestrzeń dla nowych przestępstw.
W praktyce zasada ne bis in idem odgrywa rolę w złożonych sprawach, takich jak oszustwa finansowe czy przestępstwa z użyciem przemocy z wieloma podejrzanymi. Europejski Trybunał Praw Człowieka (ETPC) nadzoruje jej stosowanie na podstawie artykułu 4 Protokołu 7 do Europejskiej Konwencji Praw Człowieka (EKPC).
Praktyczne Skutki
Naruszenie tej zasady może prowadzić do uznania postępowania za niedopuszczalne. Dla podejrzanych oznacza to spokój; dla prokuratury wymusza staranne przygotowanie sprawy. Prawomocność orzeczenia aktywuje ten mechanizm ochronny.
(Liczba słów: 202)