In het hart van Den Haag, waar de internationale rechtbanken en de Nederlandse regering samenkomen, manifesteert fraude zich als een sluipend gevaar dat zowel multinationals als lokale ondernemers treft. De juridische uitdaging ligt in de complexe bewijsvoering en grensoverschrijdende onderzoeken, die de strafrechtelijke aanpak bemoeilijken. Voor Hagenaars is dit actueel, nu economische bloei en digitale innovatie de stad kwetsbaar maken voor oplichting, met directe impact op banen en vertrouwen in de lokale economie.
# Strafrecht & Fraude: Wat je moet weten als slachtoffer of verdachte
Fraude is een veelvoorkomend strafbaar feit in Nederland. Het kost burgers en bedrijven jaarlijks miljoenen euro''s. In dit artikel leg ik uit wat fraude inhoudt in het strafrecht, welke straffen erop staan en welke stappen je kunt nemen als slachtoffer of verdachte. Het doel is om je praktisch te informeren, zodat je weet hoe je moet handelen. Dit is geen juridisch advies, maar algemene informatie – raadpleeg altijd een professional voor jouw situatie.
## Wat is fraude in het Nederlandse strafrecht?
Fraude valt onder artikel 326 van het Wetboek van Strafrecht. Het draait om bedrog: iemand misleidt een ander opzettelijk met valse informatie, zoals een nepcontract of valse beloftes, om er financieel voordeel uit te halen. Denk aan phishing-mails, valse investeringen, identiteitsdiefstal of oplichting via internetverkopen.
Niet elke misleiding is fraude. Er moet sprake zijn van opzet (bewuste misleiding) en schade voor het slachtoffer. Voorbeelden:
- Een verkoper die een defect product als nieuw aanbiedt.
- Een ''romance scam'' waarbij iemand via datingapps geld afhandig wordt gemaakt.
- Zakelijke fraude, zoals facturen voor niet geleverde diensten.
Fraude kan ook onder deelname aan een criminele organisatie (artikel 140 Sr) vallen als het om een bende gaat. In 2023 registreerde de politie ruim 50.000 fraude-incidenten, een stijging door digitalisering.
## Strafmaat bij fraude
De straf hangt af van de ernst, het bedrag en recidive:
- Eenvoudige fraude: tot 4 jaar gevangenisstraf of geldboete.
- Zware fraude (bijv. > €20.000 of tegen kwetsbare personen): tot 6 jaar cel.
- Bij witwassen van fraude-opbrengsten: tot 8 jaar.
Rechters wegen ook omstandigheden mee, zoals spijt of samenwerking. Bij kleine bedragen kan een taakstraf of schikking volstaan. Slachtoffers kunnen schadevergoeding eisen via de strafzaak.
## Wat te doen als slachtoffer van fraude?
Handelen snel is cruciaal: hoe eerder, hoe groter de kans op terugbetaling. Volg deze stappen:
1. Noteer alles: Bewaar bewijs zoals e-mails, chatgesprekken, bankafschriften, contracten en screenshots. Maak notities van data, bedragen en contacten.
2. Meld bij de politie: Doe direct aangifte via 0900-8844 of online op politie.nl. Kies ''cybercrime'' of ''oplichting'' als categorie. De politie start een onderzoek en kan rekeningen blokkeren.
3. Blokkeer betalingen: Neem contact op met je bank. Bij recente overschrijvingen kun je soms een chargeback aanvragen (binnen 13 maanden). Bij creditcard: meld bij de kaartuitgever.
4. Informeer anderen: Waarschuw familie en meld bij waarschuwingslijsten zoals Fraudehelpdesk.nl of VeiligInternetten.nl.
5. Claim je geld terug: Na aangifte kun je via het Openbaar Ministerie (OM) schadevergoeding eisen. Lukt dat niet? Start een civiele procedure bij de kantonrechter (tot €25.000 geen advocaat nodig).
Slachtoffers van cyberfraude kunnen hulp krijgen via het Landelijk Meldpunt Internetoplichting.
## Wat te doen als je verdacht wordt van fraude?
Word je verdacht? Blijf kalm en zoek direct hulp. Onschuldig tot het tegendeel bewezen is.
1. Zwam niet: Zeg bij politie of verhoor: "Ik zwijg totdat ik juridisch advies heb." Geef geen verklaring zonder advocaat – dat kan tegen je gebruikt worden.
2. Vraag een advocaat: Je hebt recht op een pro-deo advocaat via de Raad voor Rechtsbijstand als je inkomen laag is. Zoek via juridischloket.nl of bel 0900-8020 (gratis eerste advies).
3. Bereid je voor: Verzamel je eigen bewijs, zoals communicatie of getuigen. Volg het politieonderzoek.
4. Hoorzitting OM: Je krijgt vaak een uitnodiging. Met advocaat kun je een schikking voorstellen (transactie), zoals een boete zonder rechtszaak.
5. Rechtszaak: Als het tot een vonnis komt, kun je in hoger beroep bij het gerechtshof.
Belangrijk: Fraudezaken duren vaak maanden tot jaren. Samenwerking met politie kan strafvermindering opleveren.
## Preventie: Hoe voorkom je fraude?
- Controleer altijd: Zoek op KvK.nl of whois.icann.org voor bedrijven.
- Gebruik tweestapsverificatie en sterke wachtwoorden.
- Twijfel? Betaal nooit vooruit bij ''te mooi om waar te zijn''-deals.
- Leer via campagnes als ''Maak het niet makkelijk'' van de Rijksoverheid.
## Hulp en nazorg
Slachtoffers kunnen emotioneel geraakt zijn – praat met Slachtofferhulp Nederland (0900-0101). Voor gratis advies: Het Juridisch Loket. Bij financiële problemen: schuldhulpverlening via je gemeente.
Fraude bestrijden is een taak voor iedereen. Door alert te zijn en snel te handelen, bescherm je jezelf en anderen. Heb je vragen