Als de overheid onrechtmatig handelt en je daardoor schade lijdt, kun je schadevergoeding eisen. Dit heet de onrechtmatige overheidsdaad.
Wat is onrechtmatige overheidsdaad?
Een onrechtmatige overheidsdaad is een handeling van de overheid die:
- In strijd is met een wettelijke plicht
- Inbreuk maakt op een recht
- In strijd is met de maatschappelijke zorgvuldigheid
Voorbeelden
| Situatie | Voorbeeld |
|---|
| Onrechtmatig besluit | Vergunning ten onrechte geweigerd |
| Feitelijk handelen | Schade door wegwerkzaamheden |
| Nalaten | Niet handhaven terwijl dit had gemoeten |
| Onjuiste informatie | Verkeerd advies door ambtenaar |
Vereisten voor schadevergoeding
Voor schadevergoeding moet je aantonen:
- Onrechtmatige daad van de overheid
- Toerekenbaarheid (schuld of risico)
- Schade
- Causaal verband (de daad veroorzaakte de schade)
- Relativiteit (de geschonden norm beschermt jouw belang)
Procedure
Schadevergoeding wegens onrechtmatige overheidsdaad kun je vorderen via:
- De bestuursrechter (bij vernietiging van een besluit)
- De civiele rechter (overige gevallen)
Veelgestelde vragen
Moet het besluit eerst vernietigd zijn?
Voor schadevergoeding wegens een onrechtmatig besluit moet dat besluit doorgaans eerst zijn vernietigd door de rechter.
Hoeveel schadevergoeding krijg ik?
Je hebt recht op vergoeding van de werkelijke schade: materiële schade en soms immateriële schade.
Hoe lang heb ik om te claimen?
De verjaringstermijn is 5 jaar na het bekend worden met de schade en de aansprakelijke partij.
## Veelgestelde vragen
**Wanneer is een overheidsdaad precies onrechtmatig?**
Een overheidsdaad is onrechtmatig als deze in strijd is met een wettelijke plicht, een recht schendt (bijv. eigendomsrecht) of niet voldoet aan de maatschappelijke zorgvuldigheid. Denk aan een gemeente die zonder goede reden een vergunning weigert of een ambtenaar die onjuist advies geeft. Het moet gaan om een handelen, nalaten of besluit dat redelijkerwijs niet van de overheid verwacht mag worden.
**Kan ik schadevergoeding krijgen als de overheid een fout maakt, maar ik geen directe schade heb?**
Nee, voor schadevergoeding moet je aantoonbare schade hebben geleden. Dit kan materiële schade zijn (bijv. financieel verlies) of immateriële schade (bijv. emotioneel leed). Zonder schade is er geen grondslag voor een claim, ook al was de overheidsdaad onrechtmatig. Bewijs van de schade, zoals facturen of medische verklaringen, is essentieel.
**Moet ik eerst bezwaar maken tegen een besluit voordat ik schadevergoeding kan claimen?**
Bij een onrechtmatig besluit (bijv. een geweigerde vergunning) moet je vaak eerst bezwaar maken en, als dat niet lukt, beroep instellen bij de bestuursrechter. Pas na vernietiging van het besluit kun je schadevergoeding vorderen. Bij feitelijk handelen (bijv. schade door wegwerkzaamheden) kun je direct naar de civiele rechter stappen.
**Hoe bewijs ik dat de schade door de overheid is veroorzaakt?**
Je moet een causaal verband aantonen: de schade moet direct voortvloeien uit de onrechtmatige daad. Bijvoorbeeld: als een gemeente een verkeerde vergunning verleent en jouw bedrijf daardoor schade lijdt, moet je documenteren hoe het besluit tot de schade heeft geleid. Getuigenverklaringen, rapporten of deskundigen kunnen helpen.
**Wat als de overheid zegt dat ze geen schuld heeft?**
De overheid kan aansprakelijk zijn zonder directe schuld, bijvoorbeeld bij risicoaansprakelijkheid (bijv. gevaarlijke situaties). Je moet aantonen dat de daad onrechtmatig was en dat de overheid dit had kunnen voorkomen. Een advocaat kan helpen om de toerekenbaarheid te onderbouwen, bijvoorbeeld door te wijzen op eerdere incidenten of nalatigheid.
**Kan ik ook immateriële schade (smartengeld) claimen?**
Ja, maar alleen in specifieke gevallen, zoals bij ernstige inbreuk op persoonlijke rechten (bijv. reputatieschade) of psychisch leed. De rechter beoordeelt of de immateriële schade voldoende ernstig is. Bijvoorbeeld: als je door een onrechtmatig besluit langdurig in onzekerheid verkeert, kan smartengeld worden toegekend. Bewijs (bijv. medische verklaringen) is cruciaal.
**Wat kost een procedure tegen de overheid en krijg ik die kosten vergoed?**
Een procedure kan duizenden euro’s kosten, afhankelijk van de complexiteit en advocaatkosten. Als je wint, kan de rechter de overheid veroordelen om (een deel van) je proceskosten te vergoeden. Bij een schikking worden kosten vaak niet vergoed. Overweeg eerst een gesprek met de overheid of juridisch advies om de kansen in te schatten.
### TL;DR
Een onrechtmatige overheidsdaad geeft recht op schadevergoeding als de overheid een wettelijke plicht schendt, een recht aantast of onzorgvuldig handelt. Je moet schade, causaal verband en toerekenbaarheid aantonen. Procedures lopen via de bestuursrechter (bij besluiten) of civiele rechter (overige gevallen). De verjaringstermijn is vijf jaar.
### Key Takeaways
- Onrechtmatige overheidsdaad omvat handelen, nalaten of besluiten die in strijd zijn met wetten of zorgvuldigheid.
- Voor schadevergoeding moet je schade, causaal verband en toerekenbaarheid bewijzen, naast de onrechtmatigheid.
- Bij onrechtmatige besluiten moet het besluit eerst vernietigd worden voordat je schadevergoeding kunt claimen.
- De verjaringstermijn is vijf jaar na bekendwording van de schade en de aansprakelijke partij.
- Procedures kunnen kostbaar zijn, maar bij succes kunnen (een deel van) de kosten worden vergoed.
Juridische Hulp van Arslan & Arslan Advocaten
Bij juridische kwesties is het essentieel om tijdig professioneel advies in te winnen. Arslan & Arslan Advocaten helpt u met uw juridische zaak.