Gevangenisstraf is de zwaarste straf in het Nederlandse strafrecht. Van enkele weken tot levenslang: de rechter bepaalt de duur op basis van de ernst van het feit en persoonlijke omstandigheden.
Wat is gevangenisstraf?
Gevangenisstraf is vrijheidsbeneming in een penitentiaire inrichting. Het is de zwaarste hoofdstraf en alleen mogelijk bij misdrijven.
Kenmerken
| Aspect | Beschrijving |
|---|
| Type delict | Alleen bij misdrijven |
| Minimum | 1 dag |
| Maximum tijdelijk | 30 jaar |
| Levenslang | Mogelijk bij moord en terrorisme |
Duur van de gevangenisstraf
De rechter bepaalt de strafmaat binnen het wettelijk kader.
Strafmaxima voorbeelden
| Delict | Maximum |
|---|
| Eenvoudige diefstal | 4 jaar |
| Zware mishandeling | 8 jaar |
| Doodslag | 15 jaar |
| Moord | Levenslang of 30 jaar |
Voorwaardelijke invrijheidstelling (VI)
Bij gevangenisstraffen langer dan 1 jaar komt de veroordeelde voorwaardelijk vrij na tweederde van de straf.
Regeling
- Automatisch na 2/3 van de straf
- Onder algemene voorwaarde (geen delicten)
- Mogelijke bijzondere voorwaarden
- Proeftijd: restant van de straf + eventueel extra
- VI kan worden uitgesteld of achterwege blijven
Levenslange gevangenisstraf
Levenslang is in Nederland daadwerkelijk levenslang, maar er is sinds 2017 een herbeoordeling.
Herbeoordeling
- Na 25 jaar is herbeoordeling mogelijk
- Toets op resocialisatie en recidivegevaar
- Eventuele omzetting naar tijdelijke straf
- Gebaseerd op EHRM-rechtspraak
Detentie
Gevangenisstraf wordt uitgezeten in een penitentiaire inrichting (PI).
Regimes
- Huis van bewaring: voor voorlopige hechtenis
- Gevangenis: voor veroordeelden
- Beperkt beveiligd: meer vrijheden
- Zeer beperkt beveiligd: overgang naar vrijheid
Aftrek voorarrest
Tijd in voorlopige hechtenis wordt afgetrokken van de gevangenisstraf (art. 27 Sr).
Strafonderbreking en verlof
Tijdens de detentie zijn verlof en strafonderbreking mogelijk.
Vormen
- Algemeen verlof (na deel straf)
- Incidenteel verlof (bijzondere omstandigheden)
- Strafonderbreking (maximaal 3 maanden)
Veelgestelde vragen
Wat gebeurt er als ik verdacht ben van een misdrijf?
Je hebt recht op juridische hulp, je kunt zwijgen, en de politie moet je rechten uitleggen. Verdacht zijn is niet hetzelfde als schuldig.
Hoe lang kan ik in voorarrest worden gehouden?
Maximaal 10 dagen zonder proces, daarna moet rechter voorarrest goedkeuren. Voorarrest mag niet onbeperkt duren.
Wat is het verschil tussen een misdrijf en overtreding?
Een misdrijf is ernstiger en kan met gevangenisstraf worden bestraft. Een overtreding kan met geldboete worden afgehandeld.
Heb ik recht op een advocaat?
Ja, je hebt altijd recht op juridische bijstand. Dit kan gratis zijn als je dit niet kunt betalen.
Kan ik in hoger beroep gaan?
Ja, je kunt tegen de uitspraak in beroep gaan bij het gerechtshof.
## Veelgestelde vragen
**Hoe wordt de duur van mijn gevangenisstraf bepaald?**
De rechter bepaalt de strafduur binnen wettelijke grenzen, gebaseerd op de ernst van het delict, je persoonlijke omstandigheden en eventuele eerdere veroordelingen. Voor elk misdrijf geldt een maximumstraf (bijv. 4 jaar voor diefstal, 30 jaar of levenslang voor moord). De rechter houdt ook rekening met verzachtende omstandigheden, zoals een schone strafblad of medewerking aan het onderzoek.
**Wanneer kom ik in aanmerking voor voorwaardelijke invrijheidstelling?**
Bij een gevangenisstraf langer dan 1 jaar kom je automatisch vrij na tweederde van de straf, mits je je aan de voorwaarden houdt (geen nieuwe delicten plegen). De proeftijd duurt tot het einde van je oorspronkelijke straf. Bij levenslang is er na 25 jaar een herbeoordeling mogelijk, maar geen automatische vrijlating.
**Kan ik mijn straf onderbreken voor bijvoorbeeld een begrafenis?**
Ja, incidenteel verlof is mogelijk bij bijzondere omstandigheden, zoals een begrafenis of ziekte van een naaste. Strafonderbreking (maximaal 3 maanden) kan worden verleend bij ernstige gezondheidsproblemen of andere dringende redenen. Dit moet je aanvragen via de Dienst Justitiële Inrichtingen (DJI) en wordt per geval beoordeeld.
**Wordt mijn tijd in voorarrest afgetrokken van mijn uiteindelijke straf?**
Ja, de tijd die je in voorlopige hechtenis hebt doorgebracht, wordt volledig afgetrokken van je gevangenisstraf (artikel 27 Sr). Dit geldt ook als je later vrijgesproken wordt. Voorarrest telt dus niet als 'verloren tijd', maar als onderdeel van de strafuitvoering.
**Wat zijn de verschillen tussen de regimes in de gevangenis?**
Er zijn vier regimes: 1) Huis van bewaring (voorlopige hechtenis), 2) Gevangenis (voor veroordeelden), 3) Beperkt beveiligd (meer vrijheden, zoals werk buiten de gevangenis), en 4) Zeer beperkt beveiligd (voorbereiding op vrijlating). Je regime hangt af van je strafduur, gedrag en risico op recidive.
**Kan ik tegen een levenslange gevangenisstraf in beroep gaan?**
Ja, je kunt altijd in hoger beroep gaan tegen een vonnis, ook bij levenslang. Het gerechtshof beoordeelt dan opnieuw de feiten en strafmaat. Na 25 jaar is er een herbeoordeling mogelijk, waarbij gekeken wordt naar resocialisatie en recidivegevaar. Dit kan leiden tot omzetting naar een tijdelijke straf.
**Heb ik recht op werk of scholing tijdens mijn detentie?**
Ja, gedetineerden hebben recht op arbeid en scholing binnen de gevangenis. Dit kan variëren van eenvoudige taken tot beroepsopleidingen. Werk en scholing kunnen bijdragen aan strafverkorting of een gunstiger regime. Je kunt hiervoor een aanvraag indienen bij de PI waar je verblijft.
### TL;DR
Gevangenisstraf is de zwaarste straf in Nederland, met een minimum van 1 dag en een maximum van 30 jaar of levenslang. De rechter bepaalt de duur, waarbij voorarrest wordt afgetrokken. Bij straffen langer dan 1 jaar kom je na tweederde vrij, mits je je aan de voorwaarden houdt. Levenslang is daadwerkelijk levenslang, maar na 25 jaar is herbeoordeling mogelijk.
### Key Takeaways
- Gevangenisstraf geldt alleen voor misdrijven, niet voor overtredingen.
- De rechter bepaalt de strafduur binnen wettelijke maxima, rekening houdend met persoonlijke omstandigheden.
- Voorwaardelijke invrijheidstelling (VI) is mogelijk na tweederde van de straf bij straffen langer dan 1 jaar.
- Tijd in voorarrest wordt volledig afgetrokken van de uiteindelijke straf.
- Levenslange gevangenisstraf kan na 25 jaar worden herbeoordeeld, maar is niet automatisch om te zetten in een tijdelijke straf.
Juridische Hulp van Arslan & Arslan Advocaten
Bij juridische kwesties is het essentieel om tijdig professioneel advies in te winnen. Arslan & Arslan Advocaten helpt u met uw juridische zaak.